Nkv.nl
• Homepage
• Prikbord
• Contact

Activiteiten
• Lezingen
• Leeskringen
• NKV-prijs
• Vertaalwedstrijden
• Excursies
• Jaarlijkse Verbondsdag
• Algemene Vergadering
• Jeugddag
• Studentendag
• Afdelingenoverleg
• Varia

Publicaties
• Het tijdschrift Hermeneus
• De Imago-kalender

Opbouw NKV
• Bestuur
• Afdelingen
• Lid worden

Fotoalbum
• Uitreiking NKV-prijs 2010
• Verbondsdag 2007
• Jaarvergadering 2007
• Verbondsdag 2006

Tips
• Tentoonstellingen
• Klassiek in Repliek
• Theater
• Boeken
• Films en series
• Links
Vertaalwedstrijden
NKV Vertaalwedstrijd 2010: wedstrijd gesloten

Het is niet meer mogelijk inzendingen in te sturen voor de NKV Vertaalwedstrijd 2010. De jury beoordeelt de ingezonden vertalingen. De jury bestaat uit D. Burgersdijk, R. Haasen (vertaalcommissie), P. Faes (jurylid Vlaanderen) en Floris van den Eijnde (gastjurylid). De uitslag van de vertaalwedstrijd wordt bekend gemaakt op de Verbondsdag in Breda die op zaterdag 25 september 2010 plaatsvindt. Alle deelnemers krijgen persoonlijk bericht.

Inleiding
Met veel plezier schrijft de vertaalcommissie van het Nederlands Klassiek Verbond dit jaar een nieuwe vertaalwedstrijd voor Grieks en voor Latijn uit voor leden en niet-leden. Beide opgaven zijn opgesteld rond een overkoepelend thema. Voor de wedstrijd van dit jaar is gekozen voor het Medea-verhaal, in het bijzonder de episode die zich afspeelt tijdens het verblijf van Medea in Korinthe. De teksten zijn afkomstig uit de Bibliotheca van Pseudo-Apollodorus en de Medea van Seneca.

De jury bestaat dit jaar uit Peter Faes, als vertegenwoordiger van de Vlaamse afdelingen van het NKV, en Richard Haasen & Diederik Burgersdijk als docenten in het gymnasiaal onderwijs en beiden lid van de commissie. Het gastjurylid voor de wedstrijd van 2010 is archeoloog en classicus Floris van den Eijnde. Hij is werkzaam aan de Universiteit Utrecht bij de afdeling Oude Geschiedenis en is docent klassieke talen aan het Barlaeusgymnasium te Amsterdam. Momenteel legt hij de laatste hand aan zijn proefschrift over sociologische implicaties van archaïsche culten in Attica (te verdedigen in maart 2010).

Graag wenst de commissie iedereen veel succes toe met de vertaalwedstrijd!

D. Burgersdijk, R. Haasen, H. Laagland.

Spelregels
Zowel de Griekse als de Latijnse opgave bestaat uit één fragment. De vertaalcommissie geeft twee mogelijkheden tot deelname aan de wedstrijd met elk een eigen prijs. Er zal zowel voor scholieren als niet-scholieren een prijs toegekend worden. Het is toegestaan met meer personen mee te dingen naar een prijs; vermeld dan wel goed de namen van degenen die de afzonderlijke delen hebben gemaakt.

1) traditionele vertaalwedstrijd - de teksten worden in goed en mooi Nederlands vertaald; er is geen ruimte voor een bewerking of parafrase van de tekst - de teksten worden volledig vertaald

2) vrije bewerking - de teksten dienen als inspiratie voor vrije bewerking. Dit kan zijn een literaire bewerking, een grafische voorstelling, een muzikale compositie (in partituur of op CD), of een multimediale inzending - stuur altijd een (werk)vertaling van de teksten mee

Inzenden
Stuur de inzending per post of per e-mail naar de secretaris van de vertaalcommissie:

H. Laagland
Preesterlânswei 12
9254 GK Hurdegaryp
h.laagland@tresoar.nl

Vermeld duidelijk tot welke wedstrijd (traditioneel of vrije bewerking) de inzending behoort en of je scholier bent of niet. Zet geen naam op de inzending zelf, maar voorzie de inzending van een los briefje met naam en adres, of vermeld in de begeleidende e-mail duidelijk naam en adres. Inzendingen (per post of per e-mail) zullen anoniem aan de jury gedistribueerd worden. Vertalingen per post worden bij voorkeur getypt of geprint ingestuurd. De wedstrijd sluit 1 juli 2010.

Opgave Grieks
De Griekse opgave bestaat uit een passage uit de zogenaamde Bibliotheca van Pseudo-Apollodorus. De Bibliotheca van Pseudo-Apollodorus (zo genoemd naar een oudere Apollodorus van Athene uit de tweede eeuw v.C. aan wie de Bibliotheca ten onrechte is toegeschreven) bevat in drie boeken een enorme hoeveelheid mythen in kraakhelder Grieks. Er is wel geopperd dat de overgeleverde tekst een uittreksel is uit een nog veel groter werk. Over de overlevering is weinig bekend; pas in de negende eeuw n.C. wordt het werk geciteerd door de Byzantijnse patriarch Photios. De annotaties zijn zo gemaakt dat iedere deelnemer met behulp van het Griekse woordenboek van Ch. Hupperts (Leeuwarden 2004) de vertalingen kan maken.

Literatuur:
Apollodorus, The Library of Greek Mythology; ingel., vert. [uit het Grieks] en van aant. voorz. door R. Hard, Oxford 1999
A. Diller, Studies in Greek Manuscript Tradition, Amsterdam 1983, blz. 199-216 (= ‘The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus’, in: Transactions of the American Philological Association 66 (1935), blz. 296-313.
R.S. Smith, S. Trzaskoma, Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology, Indianapolis: Hackett Publishing 2007

Tekst:
In het onderstaande fragment uit de Bibliotheca (1.9.28) schetst Pseudo-Apollodoros de gang van zaken in Korinthe. Naast de algemeen aanvaarde versie van de kindermoord door Medea zelf, geeft hij een wat abstrusere verklaring. Ook speelt hij een fraai etymologisch spel met de naam Medeia.

Pseudo-Apollodorus, Bibliotheca, 1.9.28
Oἱ δὲ ἧκον εἰς Κόρινθον, καὶ δέκα μὲν ἔτη διετέλουν εὐτυχοῦντες, αὖθις δὲ τοῦ τῆς Κορίνθου βασιλέως Κρέοντος τὴν θυγατέρα Γλαύκην Ἰάσονι ἐγγυῶντος, παραπεμψάμενος Ἰάσων Μήδειαν ἐγάμει. ἡ δέ, οὕς τε ὤμοσεν Ἰάσων θεοὺς ἐπικαλεσαμένη καὶ τὴν Ἰάσονος ἀχαριστίαν μεμψαμένη πολλάκις, τῇ μὲν γαμουμένῃ πέπλον μεμαγμένον φαρμάκοις ἔπεμψεν, ὃν Oἱ δὲ ἀμφιεσαμένη, μετὰ τοῦ βοηθοῦντος πατρὸς, πυρὶ λάβρῳ κατεφλέχθη, τοὺς δὲ παῖδας οὓς εἶχεν ἐξ Ἰάσονος, Μέρμερον καὶ Φέρητα, ἀπέκτεινε, καὶ λαβοῦσα παρὰ Ἡλίου ἅρμα πτηνῶν δρακόντων, ἐπὶ τούτου φεύγουσα ἦλθεν εἰς Ἀθήνας. λέγεται δὲ καὶ ὅτι φεύγουσα τοὺς παῖδας ἔτι νηπίους ὄντας κατέλιπεν, ἱκέτας καθίσασα ἐπὶ τὸν βωμὸν τῆς Ἥρας τῆς ἀκραίας• Κορίνθιοι δὲ αὐτοὺς ἀναστήσαντες κατετραυμάτισαν. Μήδεια δὲ ἧκεν εἰς Ἀθήνας, κἀκεῖ γαμηθεῖσα Αἰγεῖ παῖδα γεννᾷ Μῆδον. ἐπιβουλεύουσα δὲ ὕστερον Θησεῖ φυγὰς ἐξ Ἀθηνῶν μετὰ τοῦ παιδὸς ἐκβάλλεται. ἀλλ’ οὗτος μὲν πολλῶν κρατήσας βαρβάρων τὴν ὑφ’ ἑαυτὸν χώραν ἅπασαν Μηδίαν ἐκάλεσε, καὶ στρατευόμενος ἐπὶ Ἰνδοὺς ἀπέθανε• Μήδεια δὲ εἰς Κόλχους ἦλθεν ἄγνωστος, καὶ καταλαβοῦσα Αἰήτην ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ Πέρσου τῆς βασιλείας ἐστερημένον, κτείνασα τοῦτον τῷ πατρὶ τὴν βασιλείαν ἀποκατέστησεν.

Annotaties

Oἱ δὲ: bedoeld worden Jason en Medea
παραπεμψάμενος: vul als object aan Μήδειαν; hier = scheiden van
ἐγάμει: vul als object aan: Γλαύκην
οὕς gebruik θεοὺς: ook als antecedent
ἡ ἀχαριστία = de ondankbaarheid
μεμαγμένον < μαγεύω = betoveren, drenken in
λάβρος = woest, onstuimig
Φέρης, Φέρητος = Pheres
λέγεται: namelijk door andere bronnen
ἀκραίος = hoogste Hera werd namelijk vereerd op de Akrokorinth
κατατραυμάτιζω = dodelijk verwonden
ἡ Μηδία = Medië
καταλαμβάνω met een AcP = ontdekken, erachter komen dat…
Πέρσης, Πέρσου = Perses naam van de broer van Aietes
ἀποκαθίστημι = herstellen, teruggeven

Opgave Latijn
De onderstaande tekst is afkomstig uit de tragedie Medea van de stoicijns filosoof en leermeester van keizer Nero, Lucius Annaeus Seneca (4 v.C. – 65 n.C.). Van Seneca zijn vele werken overgeleverd waarvan zijn filosofische geschriften en brieven het bekendst zijn. Minder bekend zijn de tragedies van Seneca. Hiervan zijn er in totaal negen bewaard gebleven. De onderwerpen van Seneca’s tragedies komen doorgaans uit de Griekse mythologie. De annotaties zijn zo gemaakt dat iedere deelnemer met behulp van het Latijnse woordenboek van H. Pinkster (Amsterdam 2009) de vertalingen kan maken.

Literatuur:
A.J. Boyle (ed.), Seneca Tragicus. Ramus Essays on Senecan Drama, Berwick: Victoria 1983
C.D.N. Costa (ed.), Seneca Medea, Oxford 1973
W.J.H.F. Kegel, ‘Sit Medea ferox: de vormgeving van het Medea-motief bij Seneca’, in: Lampas 19 (1986), blz. 289-97
H. Steinmetz, ‘Medea, van Euripides tot Anouilh’, in: Lampas 22 (1989), blz. 296-307

Tekst:
Nadat Jason en Medea in Korinthe zijn aangekomen, legde Jason het aan met Creusa (of: Glauce), de dochter van koning Kreon. Medea neemt gruwelijk wraak door een ontvlambare mantel als bruidsgeschenk aan het nieuwe bruidspaar te sturen. Dientengevolge is Creusa samen met haar vader Creon verbrand in haar paleis, zoals de bode komt melden (v. 879-80). Medea vermoordt bovendien één van de twee kinderen uit haar verbintenis met Jason. Wanneer Jason (I) dit Medea (M) verwijt, ontspint zich aan het einde van Seneca’s tragedie de volgende dialoog. Medea staat op het dak met een dode en een levende zoon. Het metrum van de onderstaande tekst is de iambische senarius, ontnomen aan de Griekse toneelpraktijk: zes maal een onbeklemtoonde gevolgd door een beklemtoonde lettergreep.

Seneca, Medea, v. 997 - 1027

M Congere extremum tuis
natis, Iason, funus ac tumulum strue:
coniunx socerque iusta iam functis habent
a me sepulti; gnatus hic fatum tulit, 1000
hic te vidente dabitur exitio pari.
I Per numen omne perque communes fugas
torosque, quos non nostra violavit fides,
iam parce nato. si quod est crimen, meum est:
me dedo morti; noxium macta caput. 1005
M Hac qua recusas, qua doles, ferrum exigam.
i nunc, superbe, virginum thalamos pete,
relinque matres.
I Unus est poenae satis.
M Si posset una caede satiari manus,
nullam petisset. ut duos perimam, tamen 1010
nimium est dolori numerus angustus meo.
in matre si quod pignus etiamnunc latet,
scrutabor ense viscera et ferro extraham.
I Iam perage coeptum facinus, haud ultra precor,
moramque saltem supplicis dona meis. 1015
M Perfruere lento scelere, ne propera, dolor:
meus dies est; tempore accepto utimur.
I Infesta, memet perime.
M Misereri iubes.
bene est, peractum est. plura non habui, dolor,
quae tibi litarem. lumina huc tumida alleva, 1020
ingrate Iason. coniugem agnoscis tuam?
sic fugere soleo. patuit in caelum via:
squamosa gemini colla serpentes iugo
summissa praebent. recipe iam gnatos, parens;
ego inter auras aliti curru vehar. 1025
I Per alta vade spatia sublime aetheris,
testare nullos esse, qua veheris, deos.

Annotaties (suggesties voor vertaling, zeker geen voorschrift)
997 congero, -gessi, -gestum – opwerpen, verzamelen
998 natus - zoon
funus – hier: brandstapel
999 iusta - begrafenisrituelen
functus - gestorvene
1000 fatum fero – het noodlot tegemoet gaan
1001 dare + abl. - begiftigen met
1003 torus – huwelijk(sfakkel)
1005 macta – straffen, opofferen
1006 hac – d.w.z. in het lichaam van de gestorven zoon
ferrum exigo – het zwaard steken in
1007 thalamus – slaapkamer, huwelijk
1008 poenae: dativus finalis
1010 ut - vertaal: ‘zelfs al’
1011 angustus – hier: klein
1012 pignus, -ora – ongeboren kind
1013 scrutor (1) – doorzoeken
viscus, -era – binnenste, inwendige
1015 moram…meis: ‘verleen mijn lijden een oponthoud’o.i.d.
1016 dolor: vocativus
1018 memet – versterking van: me
1020 lito (1) – wijden, offeren, gunstig stemmen
allevo (1) – oprichten, opheffen
lumina – ogen
1023 squamosus – vuil, vies
gemini – twee
iugum – juk (van een wagen)
1025 alitus - gevleugeld
sublimis – hoog (in de lucht)
1027 testor (1) – bewijzen, zich rekenschap geven
NKV Nederland
• Alkmaar • Amersfoort • Amsterdam • Apeldoorn • Assen • Breda • Deventer • Dordrecht • Eindhoven • Emmen • Friesland • Gooi & Eemland • Gorinchem • Gouda • Groningen • Haarlem • Kampen • Leiden • Maastricht • Nijmegen • Rotterdam • 's-Gravenhage • 's-Hertogenbosch • Tilburg • Twente • Utrecht • Zeeland • Zeist • Zutphen

NKV Vlaanderen
• Antwerpen • Brussel • Limburg • Oost-Vlaanderen • Vlaams-Brabant • West-Vlaanderen
Nederlands Klassiek Verbond • www.nkv.nl • info@nkv.nl • Toegang tot de Klassieke Oudheid